Zaliczka alimentacyjna
Zaliczka alimentacyjna nie jest pomocą z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepisy dotyczące przyznawania i wypłacania zaliczki znajdują się w ustawie z dn. 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (patrz postawy prawne na początku opracowania). Jednak z powodu adresatów pomocy, instytucji, które wypłacają zaliczkę, oraz procedur i definicji, zaliczka alimentacyjna jest właściwie kolejnym elementem systemu świadczeń rodzinnych.

Zaliczka jest pomocą dla osób, które nie otrzymują należnych im alimentów. Podobną pomoc świadczył kiedyś (przed 1 maja 2004 r.) Fundusz Alimentacyjny.

Uprawnieni i kryterium dochodowe

Zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie do ukończenia 18 r. życia. Jeśli osoba uczy się w szkole lub szkole wyższej zaliczka może być przyznana do ukończenia 24 r. życia. Dochód na osobę w rodzinie nie może przekroczyć 583 zł. Zaliczka powiązana jest z zasądzeniem alimentów. Zaliczkę otrzyma więc:

  • osoba samotnie wychowująca dziecko, które uprawnione jest do świadczenia alimentacyjnego (sąd przyznał na nie alimenty), jeśli egzekucja alimentów jest bezskuteczna,
  • osoba wychowująca dziecko pozostająca w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona – też tylko w przypadku jeśli na dziecko przyznano alimenty, a ich egzekucja jest bezskuteczna,
  • osoba ucząca się - również tylko w przypadku nieskutecznej egzekucji.

Zarówno definicja osoby uczącej się, jak i definicja osoby samotnie wychowującej, zaczerpnięte zostały (poprzez odesłanie) z ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zaliczkę otrzyma też osoba pozostającą w związku małżeńskim, która wychowuje dziecko uprawnione do świadczenia alimentacyjnego. Zaliczka przysługuje jednak tylko w sytuacji kiedy osoba pozostająca w związku małżeńskim złożyła do sądu pozew o rozwód albo separację. Taka osoba nabywa prawo do zaliczki na okres jednego roku. Podobnie jak w opisanych wcześniej przypadkach również i tu egzekucja musi być bezskuteczna, a dochody na osobę w rodzinie nie mogą przekraczać 583 zł.

Bezskuteczna egzekucja to egzekucja, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Nie określono o jaką część należnej kwoty chodzi. Nieskuteczna egzekucja wystąpi więc zarówno wtedy, kiedy osoba zobowiązana do płacenia alimentów, nie płaci nic, jak i w sytuacji kiedy wpłaca 95% należnej kwoty, a zalega z pozostałymi 5%.

Wysokość zaliczki alimentacyjnej zależna jest z jednej strony od wysokości zasądzonych alimentów, z drugiej strony ograniczają ją limity opisane w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych.
Oznacza to, że kwota zaliczki nie może przekroczyć wysokości zasądzonych alimentów - nie może też przekroczyć określonych niżej limitów. Limity powiązane są z liczbą dzieci (czyli osób uprawnionych) w rodzinie oraz z dochodami rodziny. Wynoszą one:

  • w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki alimentacyjnej - 170 zł dla osoby uprawnionej albo 250 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
  • w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 120 zł dla osoby uprawnionej albo 170 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jeśli dochód na osobę nie przekracza 291,50 zł:

  • w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 300 zł dla osoby uprawnionej albo 380 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
  • w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 250 zł dla osoby uprawnionej albo 300 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Aby otrzymać zaliczkę alimentacyjną, należy złożyć wniosek do urzędu gminy lub ośrodka pomocy społecznej (w zależności od tego jak zorganizowana jest wypłata pomocy w danej gminie - podobnie jak przy ubieganiu się o świadczenia rodzinne). Wniosek składany jest za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Należy więc być w kontakcie z komornikiem, który stara się uzyskać przyznane przez sąd alimenty.